Odporność na stres jako podstawowa kompetencja społeczna

Bezpieczeństwo wewnętrzne

Praktyczny

stacjonarne

Pierwszy stopień

3

5

Wykłady: 16h (4h stacjonarnie, 12 h e-learning)

Ćwiczenia 24h

W trakcie wykładów studenci zostaną zapoznani z podstawowymi koncepcjami stresu, według których stres rozumiany jest jako reakcja na bodziec (model biologiczny), stresor (model społeczny) lub reakcja pomiędzy bodźcem a reakcją (model transakcyjny). Omówione zostaną czynniki społeczne generujące stres w kontekście izolacji penitencjarnej oraz pracy personelu więziennego. Studenci poznają strategie i techniki radzenia sobie ze stresem oraz budowania odporności psychicznej, w tym zostaną zapoznani z teorią rezyliencji oraz modelem Mindfulness.

Treści programowe realizowane w ramach wykładów:

1. Teoretyczne podstawy stresu

2. Podstawowe koncepcje stresu:

- zespół ogólnego przystosowania (GAS - General Adaptation Syndrome)H. Selye

- koncepcja zmian życiowych Thomasa Holmesa i Richarda Rahe’a

- poznawcza teoria stresu psychologicznego (transakcyjny model Lazarusa i Folkman)

3. Biologiczny mechanizm stresu (oś HPA)

4. Konsekwencje stresu dla zdrowia fizycznego i psychicznego (zaburzenie adaptacyjne, PTSD)

5. Specyficzne czynniki stresogenne personelu więziennego

6. Sytuacja izolacji penitencjarnej jako źródło stresu

7. Strategie i techniki radzenia sobie ze stresem (model Mindfulness)

8. Budowanie odporności psychicznej (teoria rezyliencji)

Treści programowe realizowane w ramach ćwiczeń:

1. Stres a konflikty społeczne.

2. Odporność na stres a rozwiązywanie konfliktów społecznych.

3. Konflikty społeczne jako element kształtowania odporności na stres.

4. Społeczny charakter konfliktów zbrojnych.

Literatura podstawowa:

1. E. Nęcka, Psychologia. Wprowadzenie, Wyd. Naukowe Scholar, Warszawa 2024, R. 6: Emocje i stres

2. G. Mietzel, Wprowadzenie do psychologii. Podstawowe zagadnienia, Wyd. GWP, Gdańsk 2000, R. 8: Psychologia uczuć i radzenia sobie ze stresem

3. J.N. Butcher, J.M.Hooley, S. Mineka, Psychologia zaburzeń. DSM-5, Wyd. GWP, Sopot 2023, R.5: Stres a zdrowie fizyczne i psychiczne

4. Heszen – Niejodek I., 2000a: Stres i radzenie sobie – główne kontrowersje. [w:] I. Heszen – Niejodek, Z. Ratajczak. (red.): Człowiek w sytuacji stresu. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 2000.

5. Heszen – Niejodek I., 2000b: Teoria stresu psychologicznego i radzenia sobie [w:] J. Strelau (red.): Psychologia. Podręcznik akademicki. T 3, Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej. GWP, Gdańsk.

Literatura uzupełniająca:

1. F. Hanson, R. Hanson, Rezyliencja. Jak ukształtować fundament spokoju, siły i szczęścia, Wyd. GWP, Gdańsk 2022

2. G. R. Schiraldi, Siła rezyliencji. Jak poradzić sobie ze stresem, traumą i przeciwnościami losu, Wyd. GWP, Gdańsk 2023

3. R.M. Sapolsky, Dlaczego zebry nie mają wrzodów? Psychofizjologia stresu, Wyd. PWN, Warszawa 2010

4. M. Williams, D. Penman, Mindfulness. Trening uważności. Jak znaleźć spokój w pędzącym świecie, Wyd. Samo Sedno 2023

5. J. Kabat - Zin, Praktyka uważności dla początkujących, Wyd. Czarna Owca, Warszawa 2021

6. A. Antonovsky, Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować, Wyd. Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005.

BWP6_W06 - w zaawansowanym stopniu zna i rozumie główne prawidłowości rządzące społecznymi relacjami zachodzącymi między elementami układów bezpieczeństwa, zwłaszcza bezpieczeństwa wewnętrznego.

BWP6_W07 - w zaawansowanym stopniu zna i rozumie rolę człowieka w strukturach społecznych związanych z różnymi obszarami bezpieczeństwa wewnętrznego.

BWP6_U07 - potrafi samodzielnie określać prognozy zachodzących procesów społecznych związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym.

BWP6_U10 - potrafi przez pryzmat posiadanej wiedzy oceniać proponowane innowacyjne rozwiązania złożonych i nietypowych problemów z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego.

Wykład (zaliczenie na ocenę)

ocena dostateczna (3): Student zna teoretyczne podstawy stresu, potrafi wymienić podstawowe konsekwencje stresu dla zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym skutki izolacji penitencjarnej oraz specyficzne czynniki stresogenne personelu więziennego, posiada bazową wiedzę na temat strategii i technik radzenia sobie ze stresem oraz budowania odporności na stres

ocena dostateczna + (3,5): Student zna teoretyczne podstawy stresu i podstawowe koncepcje stresu, potrafi wymienić podstawowe konsekwencje stresu dla zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym skutki izolacji penitencjarnej oraz specyficzne czynniki stresogenne personelu więziennego, posiada wiedzę na temat strategii i technik radzenia sobie ze stresem oraz budowania odporności na stres

ocena dobra (4): Student posiada wiedzę na temat teoretycznych podstaw stresu i podstawowych koncepcji stresu, potrafi wymienić i omówić podstawowe konsekwencje stresu dla zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym skutki izolacji penitencjarnej oraz specyficzne czynniki stresogenne personelu więziennego, potrafi omówić zaburzenia będące następstwem stresu takie jak zaburzenie adaptacyjne i PTSD, posiada poszerzoną wiedzę na temat strategii i technik radzenia sobie ze stresem oraz budowania odporności na stres

ocena dobra + (4,5): Student posiada rozbudowaną wiedzę na temat teoretycznych podstaw stresu i koncepcji stresu, potrafi wymienić i omówić konsekwencje stresu dla zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym skutki izolacji penitencjarnej oraz specyficzne czynniki stresogenne personelu więziennego, potrafi omówić zaburzenia będące następstwem stresu takie jak zaburzenie adaptacyjne i PTSD, posiada poszerzoną wiedzę na temat strategii i technik radzenia sobie ze stresem oraz budowania odporności na stres oraz wykorzystuje te strategie w codziennym życiu

ocena bardzo dobra (5): Student posiada rozbudowaną wiedzę na temat teoretycznych podstaw stresu i koncepcji stresu, potrafi wymienić i omówić konsekwencje stresu dla zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym skutki izolacji penitencjarnej oraz specyficzne czynniki stresogenne personelu więziennego, wie, w jaki sposób zapobiegać negatywnym skutkom stresu w izolacji penitencjarnej, potrafi omówić zaburzenia będące następstwem stresu takie jak zaburzenie adaptacyjne i PTSD, posiada szeroką wiedzę na temat strategii i technik radzenia sobie ze stresem oraz budowania odporności, potrafi omówić stosowane przez siebie techniki budowania odporności na stres oraz wykorzystuje te strategie w codziennym życiu

Ćwiczenia - zaliczenie bez oceny

wykazuje aktywny udział w dyskusjach i referowaniu przygotowanych do ćwiczeń materiałów; zdobytą wiedzę potrafi wykorzystywać do analizowania i interpretowania problemów edukacyjnych, wychowawczych,kulturowych i społecznych